Bergell, czyli włoska Bregaglia, to jeden z najbardziej cenionych regionów wspinaczkowych w Alpach Retyckich. Rejon położony jest na pograniczu Szwajcarii i Włoch i słynie z wyjątkowo litego granitu oraz długich dróg alpejskich prowadzących na monumentalne ściany Piz Badile i Piz Cengalo.
Dla wspinaczy Bergell oznacza przede wszystkim surowe alpejskie krajobrazy, ogromne granitowe ściany oraz klasyczne drogi wspinaczkowe o historycznym znaczeniu.
Dojazd do Bergell
Z Polski najdogodniej jest dojechać samochodem przez Niemcy, następnie przez Szwajcarię w kierunku miasta Chur, a później St. Moritz i nie dojeżdżając do niego odbić w stronę Włoch, kierunek miasteczko Chiavenna.
Noclegi i camping w Bondo
Popularną bazą wspinaczkową jest camping w miejscowości Bondo. Po przejechaniu tunelu należy zająć lewy pas i skręcić w lewo na skrzyżowaniu przed parkingiem. Camping położony jest w pobliżu potoku Bondasca i stanowi wygodny punkt wypadowy pod północne ściany Piz Badile oraz Piz Cengalo.
Wspinanie w Bergell
Bergell jest wyjątkowo ceniony przez wspinaczy ze względu na bardzo lity granit o dużej szorstkości. Region dzieli się na dwie główne części:
- Dolina Bondasca,
- Dolina Albigna.
Dolina Bondasca
Dolina Bondasca ma surowy, wysokogórski charakter. Dominują tutaj północne ściany wyrastające bezpośrednio ponad niewielkie lodowce. Najbardziej znane szczyty regionu to:
- Piz Badile,
- Piz Cengalo.
Drogi wspinaczkowe prowadzące na te szczyty są długie, wymagające i często bardzo poważne. Wycof ze ściany bywa trudny technicznie i wymaga doświadczenia alpejskiego. Pogoda w regionie Bergell jest niestabilna. Opady deszczu i śniegu mogą pojawić się nawet latem, jednak granitowe płyty stosunkowo szybko wysychają po ustaniu opadów.
Piz Badile pierwsze wejście południową ścianą
Piz Badile to szczyt o wysokości 3308 m, czyli jak na Alpy pod względem wysokości niezbyt atrakcyjny. Jednak sławę przyniosły mu wspaniałe urwiska. Wspinaczkowo Piz Badile stanowi jeden z najatrakcyjniejszych szczytów w całych Alpach. Pierwszego wejścia na szczyt dokonał Brytyjczyk William A. B. Coolidge z przewodnikami F. i H. Dévouassoult, 27 lipca 1867 roku. Wejście odbyło się południową ścianą od strony włoskiej.
Piz Badile Nordkante
W latach powojennych na północnej ścianie Piz Badile poprowadzono szereg nowych dróg o wielkich trudnościach. Niektóre z nich przewyższają pod względem trudności technicznych klasyczną drogę Cassina. Najłatwiej wejść na Piz Badile linią wspinaczkową Nordkante, prowadzącą litym filarem skalnym o długości około 1200 m. Nordkante to ciekawa droga, ale zmuszająca do sprawnego wspinania się. Jego przejście zajmuje 8 do 10 godzin, zjazdy około 6 godzin, stopień trudności ocenia się na D, a większość wyciągów cenionych jest na IV z jednym po obrywie za 5a. Pierwszego wejścia linią Nordkante 4 sierpnia 1911 roku dokonali Alfred Zürcher i przewodnik Walter Risch.
Piz Badile Droga Cassina
Ogromna, płytowa, niemal pionowa północno-wschodnia ściana Piz Badile o wysokości 800 metrów, uważana była przez wiele lat za nie do zdobycia. Pierwszego przejścia ściany dokonał 14-16 lipca 1937 roku zespół włoski w składzie Riccardo Cassin, Vittorio Ratti i Luigi Esposito, do których dołączyli już w ścianie Mario Molteni i Giuseppe Valsecchi. Po pierwszym przejściu, trwającym trzy dni, Molteni i Valsecchi zmarli z wyczerpania podczas zejścia na łatwiejszą stronę włoską.
Drugiego przejścia tej drogi dokonano dopiero po jedenastu latach, we wrześniu 1948 roku. Droga Cassina na północnej ścianie Piz Badile, oceniona w klasycznej skali trudności na ED z miejscami VI+, uznana została wówczas za jedną z najtrudniejszych wspinaczkowych dróg alpejskich. Obecnie klasyczna droga Cassina uważana jest za jedną z sześciu najwspanialszych, klasycznych dróg wspinaczkowych w Alpach.
Schroniska pod Piz Badile
Punktem wyjścia dla wspinaczek na północnych urwiskach Piz Badile jest znajdujące się w dolinie Val Bondasca schronisko Sasc Fura. Pod szczytem, po stronie włoskiej wzniesiono niewielki schron, Bivacco Alfredo Reaelli, który ma 4 miejsca i jest przeznaczony dla krańcowo wyczerpanych zdobywców północnych urwisk Piz Badile.
Inne cele wspinaczkowe w Bergell
Oprócz Piz Badile wspinaczy przyciągają również:
- Monte Disgrazia,
- Piz Cengalo,
- masyw Sciora.
Ściany tych szczytów o wystawie zachodniej są zdecydowanie cieplejsze, a drogi krótsze i obiektywnie łatwiejsze.
Dolina Albigna
Dolina Albigna ma odmienny charakter. Przeważają tam drogi krótkie jak na warunki alpejskie do 350 m. Podejścia pod ściany są niedługie i przyjemne, a do schroniska Albigna 2331 m, położonego nad sztucznym jeziorem można prawie dojechać kolejką z samego dołu. Pozostaje krótki półgodzinny spacer.
Południowo-wschodnia wystawa ścian oraz dobra asekuracja sprawiają, że wspinanie w Albignie jest bardziej komfortowe i mniej surowe niż w Dolinie Bondasca.
Jaki sprzęt zabrać do Bergell?
Na wspinanie w regionie Bergell trzeba zabrać:
- linę podwójną,
- kask,
- 10-12 ekspresów,
- komplet kości,
- friendy,
- na wybranych drogach także haki i młotek.
Robert Remisz
