Piramide Col dei Bos to jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów w rejonie Passo Falzarego w Dolomitach. Położony pomiędzy masywami Fanes i Tofane szczyt przyciąga zarówno miłośników wspinaczki skalnej, jak i turystów szukających emocjonujących via ferrat. Rejon ten słynie z wyjątkowych krajobrazów, historii związanej z I wojną światową oraz doskonałej jakości dolomitowej skały.
Główny wierzchołek Col dei Bos osiąga wysokość 2559 m, natomiast Piramide Col dei Bos stanowi niższy, bardzo efektowny fragment masywu, na który prowadzi popularna Via Ferrata degli Alpini, która uznawana jest za jedną z ciekawszych ferrat w okolicy Cortiny d'Ampezzo.
Położenie i charakterystyka rejonu
Col dei Bos znajduje się w pobliżu przełęczy Passo Falzarego, jednej z najbardziej znanych przełęczy Dolomitów. Region oferuje doskonałe warunki do aktywności górskich praktycznie przez całe lato. W pobliżu znajdują się słynne szczyty Lagazuoi, Tofana di Rozes oraz Cinque Torri. Okolica zachwyca stromymi ścianami, skalnymi turniami oraz rozległymi panoramami. Szczególnie imponująco prezentuje się południowa ściana Col dei Bos, gdzie wytyczono drogi wspinaczkowe o różnym stopniu trudności. Rejon ceniony jest także za ekspozycję i wyjątkową atmosferę wysokogórską.
Drogi wspinaczkowe na południowej ścianie Col dei Bos
Południowa ściana Col dei Bos oferuje interesujące drogi wspinaczkowe. Skała jest lita i bardzo przyjemna we wspinaniu, co sprawia, że rejon odwiedzają nie tylko lokalni wspinacze. Drogi mają zróżnicowany charakter, od łatwiejszych linii klasycznych po bardziej wymagające wspinanie wielowyciągowe. Ekspozycja południowa powoduje, że ściana szybko wysycha po opadach i zapewnia dobre warunki nawet poza szczytem sezonu. Dodatkowym atutem są fantastyczne widoki na Lagazuoi i Tofany. Większość dróg ma charakter wielowyciągowy i prowadzi logicznymi formacjami, płytami, kominami, zacięciami oraz systemami rys.
Rejon Col dei Bos ceniony jest przede wszystkim za klasyczne drogi o umiarkowanych trudnościach, które doskonale nadają się dla osób rozpoczynających przygodę z dolomitowym wspinaniem wielowyciągowym. Nie brakuje jednak również nowoczesnych linii sportowych oferujących bardziej wymagające przejścia.
Via Ada - klasyka południowej ściany
Jedną z najbardziej znanych dróg jest Via Ada, wytyczona jeszcze w 1944 roku przez Mario Bianchiego i Dino Menardiego. Droga prowadzi na jednej z turni Col dei Bos i uznawana jest za klasyczną linię w rejonie Fanes. Ma około 400 metrów długości i trudności dochodzące do V stopnia skali włoskiej.
Wspinaczka przebiega głównie po litej szarej skale z licznymi płytami oraz zacięciami. Największe trudności pojawiają się już na drugim wyciągu, jednak większość drogi utrzymana jest w przyjemnym i umiarkowanym charakterze. Dzięki dobrej asekuracji oraz logicznemu przebiegowi Via Ada często wybierana jest jako jedna z pierwszych klasycznych dróg w Dolomitach. W górnej części ściany droga oferuje fantastyczne widoki na Lagazuoi, Tofany oraz przełęcz Passo Falzarego. Zejście prowadzi częściowo trasą Via Ferrata degli Alpini.
Via Gaudeamus - nowoczesna linia w doskonałej skale
Jedną z najciekawszych współczesnych dróg jest Via Gaudeamus, poprowadzona przez Mario Dibona Moro. To bardzo estetyczna droga licząca dwanaście wyciągów o trudnościach do 6a. Linia została bardzo dobrze wyposażona w stanowiska oraz spity, dzięki czemu cieszy się dużą popularnością wśród zespołów szukających bezpiecznego wspinania w Dolomitach.
Pierwsze wyciągi prowadzą po technicznych płytach, następnie droga wchodzi w efektowne zacięcie uznawane za najładniejszy fragment całej linii. W wyższych partiach Via Gaudeamus łączy się z klasyczną drogą Ada. Charakter wspinania jest bardzo urozmaicony, od łatwiejszych trawersów po pionowe odcinki wymagające dobrej pracy nóg. Droga ma około 12 wyciągów i długość przekraczającą 400 metrów.
Via Brigida - techniczne wspinanie na Triangolo del Col dei Bos
Kolejną interesującą propozycją jest Via Brigida, poprowadzona na formacji Triangolo del Col dei Bos przez Mario Dibona Moro i Armando Nasce. Droga ma bardziej sportowy charakter i oferuje trudności do 6a+. Już pierwszy wyciąg wymaga koncentracji, wspinaczka rozpoczyna się pionowym odcinkiem oraz efektownym trawersem. Kolejne długości liny prowadzą przez połogie płyty, żółte zacięcia oraz przewieszone fragmenty skały. Via Brigida uznawana jest za jedną z ciekawszych technicznie dróg w tym sektorze.
Skała jest bardzo dobrej jakości, a droga została dobrze obita ringami i hakami. Dzięki temu wspinaczka ma bardziej sportowy charakter niż klasyczne dolomitowe linie. Do przejścia wystarcza standardowy zestaw ekspresów oraz kilka friendów.
Charakter wspinania na Col dei Bos
Wspinanie na Col dei Bos ma typowo dolomitowy charakter. Dominują długie drogi wielowyciągowe prowadzące logicznymi formacjami w litej wapiennej skale. Najczęściej spotykane są:
- techniczne płyty wymagające precyzyjnej pracy nóg,
- kominy i zacięcia,
- krótkie przewieszone odcinki,
- eksponowane trawersy,
- łatwiejsze odcinki graniowe.
Większość dróg wyposażona jest w stanowiska zjazdowe oraz stałe punkty asekuracyjne, jednak nadal warto posiadać podstawowy zestaw kości i friendów. W wielu miejscach zachował się tradycyjny alpejski charakter wspinania.
Najlepszy okres na wspinaczkę
Najlepsze warunki panują od czerwca do końca września. Południowa ściana szybko nagrzewa się od słońca, dlatego w środku lata warto rozpoczynać wspinanie wcześnie rano. Jesienią rejon oferuje stabilną pogodę oraz bardzo dobrą przyczepność skały.
Col dei Bos pozostaje jednym z najbardziej niedocenianych rejonów wspinaczkowych w pobliżu Cortiny d'Ampezzo. Połączenie klasycznych dróg, nowoczesnych linii sportowych, wojennej historii oraz spektakularnych widoków sprawia, że południowa ściana tego masywu jest idealnym miejscem dla miłośników dolomitowego wspinania.
Via Ferrata degli Alpini
Największą popularnością cieszy się Via Ferrata degli Alpini prowadząca przez Piramide Col dei Bos. Ferrata została odnowiona przez włoskich Alpini w 2007 roku i poprowadzona dawnymi trasami wojskowymi używanymi jeszcze w latach 60. XX wieku. Via Ferrata ma charakter średnio trudny i doskonale nadaje się dla osób posiadających podstawowe doświadczenie w via ferratach.
Podejście rozpoczyna się w rejonie Passo Falzarego i prowadzi dawną drogą wojskową. Już podczas dojścia można zobaczyć pozostałości stanowisk wojennych, schronów oraz szpitali polowych z okresu I wojny światowej. Sama ferrata oferuje strome odcinki, eksponowane półki skalne oraz efektowne przejścia po południowej ścianie masywu.
- Czas przejścia: około 3,5 godziny
- Trudność: średnia
- Najlepszy okres: czerwiec - wrzesień
Robert Remisz
